Bipolaire stoornis

Een bipolaire stoornis noemt men ook wel een bipolaire depressie of een manische depressie. Bij een bipolaire stoornis heb je veel last van stemmingswisselingen. Iemand met een bipolaire stoornis is het ene ogenblik erg vrolijk, uitgelaten en optimistisch (deze periode heet manie of hypomanie) en het andere moment plots neerslachtig en depressief. Een manische periode kenmerkt zich vaak door psychotische verschijnselen. De periode tussen deze twee uitersten worden vaak als ‘normaal’ ervaren. Een periode van depressie of (hypo)manie duurt meestal een paar dagen tot enkele weken.

De variatie tussen personen met een bipolaire stoornis is groot. De één kent meer (hypo)manie periodes en de ander meer depressieve periodes. Er worden dan ook twee soorten bipolaire stoornissen onderscheiden:

  • Bipolaire stoornis 1 bestaat uit depressieve periodes, maar deze wisselen af met manische periodes. Er kunnen ook hypomane en gemengde episodes optreden.
  • Bipolaire stoornis 2 bestaat uit depressieperiodes en hypomane episodes, maar niet uit specifieke manische of gemengde periodes.

Een bipolaire stoornis uit zich meestal vanaf het twintigste levensjaar. Soms wordt een bipolaire stoornis of manische depressie verward met een burn-out of overspannen zijn. Dit zijn echter verschillende dingen. Bij iemand die naast de symptomen van een bipolaire stoornis ook symptomen vertoont die typerend zijn voor schizofrenie is er sprake van een schizoaffectieve stoornis.

De oorzaak van een bipolaire stoornis is nog redelijk onbekend. Meestal gaat het om een combinatie van factoren. Onderzoekt wijst uit dat erfelijkheid invloed heeft op het ontwikkelen van een bipolaire stoornis. Hoe deze overerving precies werkt is nog onbekend. Naast erfelijkheid kan een traumatische ervaring de oorzaak van deze stoornis zijn. Daarnaast is er een aantal risicofactoren die de kans op een bipolaire stoornissen vergroot:

  • Drugsgebruik, voornamelijk cannabis
  • Eenzaamheid
  • Alcoholgebruik

Ongeveer evenveel mannen als vrouwen krijgen te maken met manische depressiviteit.

De symptomen van een bipolaire stoornis verschillen per episode. Zo heeft de manische periode zijn eigen verschijnselen en de depressieve periode kent ook zo zijn eigen symptomen.

Onderstaande symptomen komen vaak voor per episode, maar worden soms ook veroorzaakt door bijvoorbeeld drugs, medicijnen of een andere ziekte. De verschillende symptomen per episode van een bipolaire stoornis zijn:

Manische episode:

  • Snel geprikkeld
  • Veel zelfvertrouwen
  • Lichamelijk fitheid en weinig behoefte aan slaap
  • Grootheidsideeën en onbezonnen acties
  • Spraakzaamheid
  • Moeite met controleren van gedachtes
  • Psychose
  • Sociale en relationele problemen

Hypomane episode:

Dezelfde verschijnselen als bij een manische periode maar dan minder heftig.

Depressieve periode:

  • Neerslachtigheid voor tenminste twee weken
  • Desinteresse in omgeving en dagelijkse activiteiten
  • Verminderde eetlust, met gewichtsafname tot gevolg
  • Slaapproblemen
  • Rusteloos en of juist geremd
  • Concentratieproblemen

Terugkerende gedachten aan de dood of zelfdoding

Een bipolaire stoornis wordt doorgaans behandeld met psychotherapie en/of medicijnen. Psychotherapie lost geen problemen op, maar helpt je dingen anders te bekijken en je problemen zelf aan te pakken. Er zijn verschillende vormen van psychotherapie:

  • Cognitieve gedragstherapie. Bij deze therapie leer je in een aantal sessies hoe je zelf invloed hebt op de ziekte. Je leert bijvoorbeeld een manische/depressieve periode herkennen. Dit is belangrijk omdat in het beginstadium de persoon nog het meest ‘voor reden vatbaar’ is en daardoor kan besluiten minder mee te gaan in zijn periode. Verder leert de persoon om beter om te gaan met stress en tijd beter te verdelen.
  • Interpersoonlijke en sociaal-ritmetherapie. Bij deze vorm van therapie creëer je onder begeleiding een regelmatige dagstructuur. Daarnaast ontdek je welke dingen in het dagelijkse leven van invloed zijn op stemmingswisselingen.
  • Gezinsgerichte therapie. Deze therapievorm betrekt het gezin. Samen leert iedereen een bijdrage te leveren aan het creëren van een stabiel situatie.

Bij de behandeling van een bipolaire stoornis is het belangrijk dat de persoon zijn eigen patronen herkent en leert om te gaan met eventuele periodes. Het bijhouden van een dagboek kan hierbij helpen.

Naast psychotherapie schrijft de arts meestal medicijnen voor. Deze houden de stemming van de persoon onder controle. Mogelijke medicijnen zijn:

  • Lithium: dit vermindert hevige stemmingsschommelingen.
  • Antidepressiva: deze verminderen de symptomen van een depressie.
  • Antipsychotica: deze medicijnen gaan psychoses tegen.
  • Valproïnezuur: dit medicijn is een zogenaamde stemmingsstabilisator.

Het kiezen voor een medicijn gaat altijd in overleg. Daarbij wordt uitgebreid aandacht besteed aan de voor- en nadelen. Voor meer en persoonlijke informatie neem je het best contact op met je huisarts, psychiater of psycholoog.

Er is een aantal dingen die je kan doen als je denkt een bipolaire stoornis te hebben.

  • Vraag een naaste om met je naar de huisarts te gaan
  • Praat met je omgeving over je ziekte en laat het weten als je een periode voelt opkomen
  • Neem de medicatie zoals deze is voorgeschreven

Verder is het belangrijk dat een bipolair persoon tijdens een periode regelmatig leeft en situaties vermijdt die stress en of spanningen opleveren.