Overmatig zweten

Wat is overmatig zweten?

In het kort:

  • Bij overmatig zweten produceren de zweetkliertjes in de huid continu zweet.
  • Je kunt ook last krijgen van zweetaanvallen of schimmelinfecties (aan de voeten).
  • Oorzaken van overmatig zweten zijn bijvoorbeeld zenuwen, de puberteit of de invloed van hormonen.
  • Bepaalde aandoeningen kunnen ook leiden tot overmatig zweten, zoals acromegalie, tuberculose of hartziekten.
  • De behandeling bestaat doorgaans uit medicijnen, botulinetoxine (botox) of een operatie.
  • Goede hygiëne kan ook helpen bij overmatig zweten, zoals jezelf regelmatig wassen, goed afdrogen en regelmatig wisselen van kleding.

Over overmatig zweten

Overmatig zweten of transpireren wordt ook wel hyperhidrose genoemd. Zweten is het uitscheiden van vocht dat wordt gemaakt in je zogenaamde zweetkliertjes. Zweetklieren komen overal op je huid voor. Je kunt de zweetkliertjes indelen in twee verschillende categorieën:

  • Eccriene zweetklieren
  • Apocriene zweetklieren

Eccriene zweetklieren

Eccriene zweetkliertjes bevinden zich over je gehele lichaam en zijn erg belangrijk voor het in stand houden van je lichaamstemperatuur. Als je lichaam te warm wordt, dan gaan de eccriene zweetkliertjes zweet produceren. Je huid wordt nat en koelt daardoor beter af. Je eccriene zweetkliertjes zijn ook belangrijk voor het vochtig houden van je handpalmen. Dit zorgt ervoor dat je meer grip hebt als je iets vastpakt. Als je heel zenuwachtig wordt, worden de eccriene kliertjes in je handpalmen en op je gezicht extra gestimuleerd. Hierdoor worden je handen te vochtig en gaat er grip verloren.

Apocriene zweetklieren

De apocriene zweetklieren komen niet over je gehele lichaam voor. Deze zweetklieren beperken zich tot:

  • De oksels
  • De huid rond de anus
  • De huid rond de tepels

De apocriene zweetklieren zijn verantwoordelijk voor het verspreiden van de kenmerkende ‘zweetgeur’. Zolang het zweet nog in het lichaam wordt geproduceerd, is het nog geurloos. Maar zodra het zweet op het oppervlak van je lichaam komt, wordt het afgebroken door bacteriën. Deze bacteriën zetten het zweet om in stoffen die de karakteristieke zweetgeur afgeven. De apocriene zweetklieren bestaan nog niet bij kinderen. Deze gaan pas in de puberteit werken onder invloed van hormonen.

Als je last hebt van overmatig zweten of transpireren, dan zweet je bijvoorbeeld ook als het koel is om je heen of als je geheel in rust bent. Overmatig zweten kan het hele lichaam betreffen, maar het kan ook zijn dat het beperkt blijft tot je oksel, handen of voeten.

De oorzaak van overmatig zweten is meestal onbekend en daarom spreekt men ook wel van ideopatische hyperhidrosis of primaire hyperhidrosis. De oorzaak van ‘gewoon’ zweten is een hogere temperatuur van het lichaam. Je zenuwen geven als gevolg van de warmte een signaal aan de zweetklieren om zweet te produceren. Apocriene zweetklieren produceren vanaf de puberteit continue zweet, ongeacht de temperatuur of emoties. Overmatig zweten betekent dat je meer zweet dan logischerwijs nodig is om je lichaam te beschermen tegen oververhitting.

Als het overmatig zweten het gevolg is van een andere aandoening, dan spreken we van een secundaire hyperhidrosis. De volgende aandoeningen kunnen bijvoorbeeld leiden tot secundaire hyperhidrosis:

  • Acromegalie
  • Tuberculose
  • Hartziekten
  • Psychiatrische aandoeningen
  • Carcinoïd syndroom
  • Kanker
  • Overmatige activiteit van de schildklier
  • Bepaalde medicijnen
  • Een longaandoening

Typische symptomen van overmatig zweten zijn:

  • Continue productie van zweet. Ook bij weinig tot geen inspanning en een lage lichaamstemperatuur. Soms kun je ook last krijgen van zweetaanvallen, bijvoorbeeld in de nacht. Een onaangename geur (zweetlucht).
  • Schimmelinfecties aan de voeten. Schimmelinfecties kun je herkennen aan kloofjes, blaasjes en roodheid.

  • Overmatig zweten wordt vaak als gênant ervaren en velen met dit probleem wenden zich dan ook tot de huisarts voor een behandeling. Op de volgende manieren kunnen zweetvoeten, -oksels en handen behandeld worden:
  • Met aluminiumhoudende crèmes
  • Iontoforese: door je handen of voeten tijdelijk in een bakje water te zetten waar een klein beetje stroom doorheen loopt, kunnen je zweetkanaaltjes tijdelijk gesloten worden.
  • Botulinetoxine (Botox): dit zenuwgif kan gebruikt worden om zweten tegen te gaan. Normaal gesproken geven de zenuwen aan wanneer de zenuwkliertjes zweet moeten gaan produceren, maar deze communicatie kun je tijdelijk stilleggen.
  • Medicijnen: er zijn medicijnen beschikbaar die normaal gesproken gebruikt worden tegen andere ziekten, maar als bijwerking hebben dat ze zweten tegengaan.
  • Operatie: als laatste redmiddel kunnen actieve zweetklieren door middel van een operatie verwijderd worden.

Nadeel van al deze behandelingen is dat ze regelmatig herhaald moeten worden. Zelfs bij operatieve verwijdering van de zweetklieren zullen nieuwe zweetklieren ontstaan waardoor een nieuwe operatie noodzakelijk is.

Wat kun je zelf doen?

Veel zweten kan je leven behoorlijk beïnvloeden en belemmeren. Eenvoudige tips tegen zweten kunnen je helpen:

  • Zeepresten goed wegspoelen
  • Jezelf regelmatig wassen
  • Draag katoenen en/of wollen kleding
  • Wissel regelmatig van kleren
  • Droog goed af
  • Gebruik deodorant tegen de geur of een antitranspirant tegen het zweten zelf
  • Okselpads kun je in je kleding plakken. Ze voorkomen dat je zweetplekken in je kleding krijgt, daar waar je oksels zitten

Voor zweetvoeten geldt bovendien:

  • Loop vaak op blote voeten
  • Draag leren schoenen
  • Trek dagelijks schone sokken aan

Als je aanleg hebt voor zweetvoeten, is goed schoeisel het eerste middel om het tegen te gaan. Goede schoenen (van leer) zorgen dat je voeten kunnen ademen. Dus ook liever geen plastic zolen. Draag katoenen of wollen sokken die je geregeld verwisselt. Was je voeten elke dag en droog ze goed af. Je kunt daarna talkpoeder erop strooien, wat vocht opneemt. Gebruik eventueel een anti-transpiratiespray. In de schoenenwinkel en bij de schoenmaker kun je speciale zooltjes kopen die de geur verminderen.