Spinnenfobie (Arachnofobie)

Wat is spinnenfobie?

Een spinnenfobie of arachnofobie is een overmatige angst voor spinnen en spinachtigen. Het is de meest voorkomende specifieke fobie.

Angst is een normaal verschijnsel. Het ontstaat wanneer er een bedreigende situatie is waardoor je snel moet handelen. Bijvoorbeeld als je aangevallen wordt. Door de angst gaat je hart sneller kloppen, je gaat veel zweten en je ademhaling gaat sneller. Door deze aanpassingen van je lichaam ben je beter in staat de dreiging het hoofd te bieden, door bijvoorbeeld te vechten of juist te vluchten. De angst helpt je dus in deze situaties.

Bij een fobie treedt deze angst echter ook op zonder dat er een reële bedreiging is. In het geval van spinnenfobie treedt dit op bij het zien van een spin. De spin is (meestal) geen reële bedreiging, maar toch heb je last van de klachten die passen bij angst. Je spreekt van een arachnofobie of spinnenfobie als deze angst voor spinnen invloed heeft op je dagelijks leven en functioneren.

Waarom iemand arachnofobie ontwikkelt is niet precies bekend. Er zijn bepaalde gebieden in je hersenen die bepalen wanneer er angst opgewekt moet worden en wanneer niet. Bij een fobie wordt dit angstcentrum geactiveerd zonder dat er een bedreiging is. Dit kan uitgelokt worden doordat je een negatieve ervaring met spinnen hebt gehad, maar in de meeste gevallen is dit niet zo duidelijk.

Een spinnenfobie kan gedurende je hele leven ontstaan, echter meestal gebeurt dit tussen het twintigste en zestigste levensjaar. Het komt ongeveer vijf keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

De symptomen bij een spinnenfobie lijken op de symptomen van een paniekaanval. Dit zijn de volgende:

  • Hartkloppingen
  • Hyperventilatie
  • Overmatig zweten
  • Misselijkheid
  • Droge mond
  • Duizeligheid
  • Een ‘onwerkelijk gevoel’ hebben

Deze symptomen treden op wanneer je in aanraking komt met een spin of met iets wat gerelateerd kan worden aan een spin (spinnenwebben, of andere dieren met meerdere poten). Een belangrijk onderdeel van spinnenfobie is dat je bepaalde situaties gaat vermijden om deze symptomen te voorkomen. Zo kan het dat je bijvoorbeeld berghokken gaat vermijden om geen spinnen tegen te komen. Dit wordt anticipatie- of vermijdingsangst genoemd. Op deze manier kan spinnenfobie erg beperkend zijn in je leven. Bijvoorbeeld als je sociale situaties of je werk gaat vermijden voor deze angst.

Je weet wel dat de angst en het vermijden niet reëel is, maar toch kun je daar niet tegenin gaan. Voor vrienden en familie is je angst vaak moeilijk te begrijpen. Als de spinnenfobie voor jou beperkingen oplevert, is het verstandig naar je huisarts te gaan.

Om van arachnofobie af te komen kun je onder behandeling gaan bij een psycholoog.

Een mogelijke behandeling van spinnenfobie is exposure therapie. Dit is een therapie waarbij je wordt geconfronteerd met je angst, in dit geval dus de angst voor spinnen. Door in kleine stappen steeds verder geconfronteerd te worden met je angst voor spinnen kun je deze overwinnen. Zo zul je eerst geconfronteerd worden met een foto van een spin. Gaandeweg in de therapie zul je meer met spinnen geconfronteerd worden en uiteindelijk kun je het aan om een spin vast te houden. Op deze manier leren je hersenen dat je angst voor spinnen onterecht is.

Paniekaanvallen kun je eventueel met medicijnen behandelen. Deze moeten worden voorgeschreven door je huisarts. Deze medicijnen zorgen dat je rustiger bent en op die manier minder snel in paniek raakt.