Struma

Wat is een struma?

Struma is één van de meest voorkomende problemen van de schildklier. Hierbij is de schildklier vergroot, wat zichtbaar en/of voelbaar is als een zwelling in de hals. Een struma wordt ook wel krop genoemd en er bestaan verschillende typen van:

Diffuus of (multi)nodulair struma

Een zwelling in de schildklier kan egaal zijn (dit noemen we een diffuus struma) of knobbelig (een nodulair struma). Eén knobbel in de schildklier noem je een nodus. Als er meerdere knobbels in de schildklier zitten spreken we van een multinodulair struma.

Toxisch of niet-toxisch struma

Wanneer een struma gepaard gaat met een toegenomen schildklierhormoonproductie spreken we van een toxisch struma. Wanneer dit niet het geval is, spreken we van een niet-toxisch struma.

Een struma kan worden veroorzaakt door stoornissen in de schildklier zelf, maar ook door factoren van buitenaf. De oorzaak van een struma kan zijn:

  • Een jodiumgebrek in de voeding. Voor de aanmaak van schildklierhormonen moet er jodium in het voedsel zitten. Als het voedsel onvoldoende jodium bevat, gaat de klier sneller werken en zwelt hij op.
  • Strumagene stoffen, zoals thiocyanaat. Strumagene stoffen zijn stoffen die de schildklier afremmen door hun toxische invloed.
  • Schildklierremmende middelen, zoals lithium (behandeling van een bipolaire stoornis of manische depressiviteit), amiodarone (gebruikt bij hartritmestoornissen), en jodiumhoudende preparaten of kelptabletten.
  • Dit medicijn wordt soms gebruikt ter behandeling van psychische ziekten.
  • De ziekte van Graves: de schildklier is vergroot en overactief, wat samengaat met een overmatige hormoonproductie.
  • De ziekte van Hashimoto: een chronische ontsteking van de schildklier, waarbij de klier juist te langzaam werkt.
  • Ontsteking van de schildklier door een virusinfectie
  • Schildkliertumoren (goed- en kwaadaardig)
  • Schildklierhormoonafwijkingen - door een fout in je DNA -waardoor normale hormoonaanmaak niet kan plaatsvinden.
  • Zwangerschap
  • Puberteit
  • (Heftige) emoties

Door de zwelling in de hals kan een struma de volgende symptomen geven:

  • Slikklachten
  • Een piepende ademhaling
  • Gespannen gevoel in je hals
  • Heesheid

Als de struma een gevolg is van een te snel werkende schildklier, kun je last hebben van:

  • Diarree, vaker ontlasting
  • Je hart klopt dan sneller dan normaal
  • Gewichtsverlies
  • Een gejaagd gevoel
  • ‘Oververhitting’. Je kunt niet goed tegen warmte
  • Vermoeidheid
  • Kortademigheid bij inspanning
  • Warme vochtige handen
  • Krachtverlies in de spieren
  • Menstruatiestoornissen
  • Psychische klachten als angst en geïrriteerdheid
  • Zenuwachtig en nervositeit
  • Geheugenzwakte

Struma kan ook de kop opsteken bij een schildklier die juist te traag werkt. Dat merk je aan:

  • Verlies van emotie en enthousiasme
  • Extreme vermoeidheid
  • Hartproblemen
  • Menstruatieproblemen
  • Libidoverlies
  • Gevoeligheid voor kou
  • Geen transpiratie
  • Haaruitval
  • Opgezet gezicht
  • Gewichtstoename
  • Hese/diepere stem

Als je bij de huisarts komt met schildklierklachten, doet de arts lichamelijk onderzoek. De arts voelt aan je hals en let hierbij op de vorm en de grootte van de schildklier. Bij verdenking van een struma, laat de arts bloedonderzoek doen. Hieraan kan hij zien hoe de schildklierfunctie is. Hij kan zien of de schildklier goed werkt of dat deze misschien te langzaam of te snel werkt. Daarnaast wordt een echo onderzoek van de hals gedaan om de grootte en eventuele onregelmatigheid van de schildklier, bij schildklieren en omliggende lymfeklieren te beoordelen.

Als de schildklierfunctie niet goed is, is soms beeldvormend onderzoek nodig. Je krijgt hiervoor een lage dosis radioactieve straling toegediend in de bloedbaan. De radioactieve stof wordt door de schildklier opgenomen, waardoor deze zichtbaar wordt op de scan die vervolgens gemaakt wordt. Deze scan noemen we een schildklierscintigrafie.

Een struma hoeft vaak niet behandeld te worden. De meest voorkomende vorm is het normaal werkende multinodulaire struma wat maar zelden behandeld hoeft te worden. Wanneer het struma niet in de weg zit en geen problemen geeft zoals slikklachten of druk op de luchtpijn, is behandeling niet nodig. Een struma dat wel klachten geeft, moet wel worden behandeld.

Radioactief jodium

De behandeling van een struma met een te snelle werking bestaat meestal uit het nemen van een slok radioactief jodium na voorbehandeling met schildklier remmende medicijnen. Het radioactieve jodium moet ervoor zorgen dat de schildklier kleiner wordt. Na ongeveer een half jaar is het effect van deze behandeling te meten.

Operatie

Als een radioactieve slok niet helpt of wanneer de arts verwacht dat een dergelijke behandeling bij jou niet gaat werken, kan de arts voorstellen te opereren. Bij een operatie aan de schildklier haalt de chirurg een deel van je schildklier weg.

Bijwerkingen of complicaties

Mogelijk produceert de schildklier na behandeling met radioactief jodium of een operatie te weinig schildklierhormoon. Dan krijg je tabletten met schildklierhormoon. Ook kun je na de operatie last hebben van heesheid of een verandering aan je stem.